28.2 C
İstanbul
Perşembe, Temmuz 25, 2024

Avrupa Tarihinden Kesitler 1494-1789 -Stephen J.Lee

   Kitabımız 1494 yılından Fransız Devrimine giden süreci, o dönem Avrupasında yükselen farklı dinamikler üzerinden ele alıyor. Kitapta yazarında belirttiği gibi bu eser standart bir ders kitabı olmaktan daha çok ders kitaplarına ek bir okuma olması amacıyla düzenlenmiş. Gerçekten bende kitabı ilk okuduğumda çok fazla karışık geldi, çünkü o dönem Avrupasında İspanya, İtalya, Fransa, Prusya ve Osmanlı faktörleri mevcut ve bu kadar çok unsurun kendi içlerinde ve birbirleri arasında olan dinamiklerini iyi anlamadan bu kitabı okumak biraz sıkıcı gelebilir. Ki başta öylede oldu.

Bu konuda bende lisans dönemimde Siyasi Tarih dersinde okuduğum Oral Sander’in Siyasi Tarih I kitabını tekrar gözden geçirip Stephen J.Lee’nin kitabını bundan sonra okudum. Bu okuyuşumda kitabın gerçekten önemli bir eser olduğunu fark ettim. Kitabın akışı kronolojik bir sırayla okuyucuya sunulmasına rağmen bölümlerin tarihsel akıştan ziyade daha çok konulara yoğunlaştığını fark ettim.    Kitap Avrupa Tarihinin gelişim şemasını “hümanizm” üzerine oturtuyor ama yazar bu konuda buna karşı çıkan görüşleri de dile getirmekten çekinmiyor.

Yazarımız Hümanizmin; edebiyatı, tarihi, resmi, heykeli ve siyasal düşünceleri derinden etkileyen , Rönesans’tan Reforma bir çok değişimin dinamiğini teşkil ettiğini anlatıyor. İtalya’da başlayan bu sürecin (Türk Araştırmacılar tarafından da yaygın bir şekilde dile getirilen bu konu, 1453’te İstanbul’un fethiyle Doğu’dan göçen bilginlerin İtalya’ya göçü yoluyla başladığı vurgusunu yanlışlamakta) 1390’larda Marvel Chrysoloras gibi bilginlerle Floransa ve Roma’da ders vermek için davetler almasıyla başladığını öne sürmüştür. Sonraki süreçte malumunuz Yunanca’nın öğrenilmesi hem dini metinlerin okunabilemesini hemde tarih, edebiyat gibi alanlarda yeniden yorumlamaların yapılabilmesine neden olacaktı. Bunların sonucu Leonardo da Vinci ve Michalengelo’nun eserlerinde görmemiz mümkündür.
   O dönem Avrupasını hayal edin. Kiliselerin paraya ihtiyacı var; cennetten arsa satmaktan tutun Kardinalliklerin satışa çıkarılmasına kadar birçok konuda kilise yozlaşmış durumda. İşte tam bu dönemde meşhur 95 Tez isimli eseriyle bu gidişata Martin Luther karşı çıkıyor.

Birçok prensliğin Kutsal Roma İmparatorluğuna bağlı olarak vergi verdiği de düşünülürse, bunu fırsat bilen bu prensliklerde fikri bir alt yapısı olan bu akıma engel olmuyor. Engel olmak isteyen devletler Kutsal Roma İmparatorluğunun merkezinde yer alanlar, yani vergiyi kullananlar. Devamında 30 yıl savaşları ve Vestfalya Barışına giden süreç. Tabi bu aralıkta yazarımız İspanya’nın siyasal gelişiminden, İtalyan savaşları ve Habsburg’lardan bahsetmekte. Ayrıca Lois’ler Fransasını, İspanya ve Portekiz İmparatorluklarını, Avusturya, Prusya ve İsveç’e farklı başlıklarda değinen bu kitabı okurken sanırım elinize bir harita alıp gözünüzde somutlaştırarak okumanız daha güzel olur.

Kitapta dikkatimi çeken bir nokta yazarın, Osmanlı İmparatorluğunun 1566’ya kadar olan gelişimi ve bu tarihten sonra 1699’a kadar olan süreci gerileme sürecine girişi başlığı altında incelemiş olması. Osmanlının çöküş nedeninin de liderlik krizi, askeri sorunlar, yenilgilerin ve ticaret yollarının değişmesinin ekonomiye yaptığı etki kapsamında üç başlıkta incelenmesi bana biraz eksik geldi, ama 13 sayfada Osmanlı’ya ilişkin neler sığdırılabilirdi diye düşünmedimde değil. Sonuç olarak bu kitabı okumanızı tavsiye ederim, akademik olarak yoğun kıvamlı. Öncesinde biraz egzersiz yapılmalı. Ne diyebilirim eğer ağzınızın tadını biliyorsanız afiyet olsun..

SON YAZILAR
İLGİLİ HABERLER

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.