23.7 C
İstanbul
Çarşamba, Haziran 19, 2024

Albedo Kavramı Ve Buz-Albedo Geri Bildirimi Döngüsü

Etimolojik olarak Latincede “beyaz” anlamına gelen “albus” kelimesinden türemiş olan “albedo” kelimesi, bir zeminin Güneş ışınlarını ne kadar yansıttığını (yani “beyazlığını”) açıklamak için kullanılan bir terimdir.

Bir zeminin albedo değeri 0 ile 1 arasında değişmektedir. Eğer bir zeminin albedo değeri 1 ise bu durum söz konusu zeminin, üzerine çarpan Güneş ışınlarının %100’ünü yansıttığı anlamına gelmektedir. Eğer bir zeminin albedo değeri 0 ise bu durumda söz konusu zemin, tam aksine, üzerine çarpan Güneş ışınlarının %100’ünü soğurmaktadır. Bu nedenle açık renkli materyallerin albedo değeri daha çok 1’e yakınken koyu renkli materyallerin albedo değeri 0’a yakındır.

Rengi oldukça açık olan kar tabakasının albedo değeri 0,9 iken koyu renkli açık denizlerin albedo değeri 0,06’dır. Bu durumda kar tabakası, üzerine çarpan Güneş ışınlarının %90’ını yansıtırken açık denizler, bu Güneş ışınlarının yalnızca %6’sını yansıtabilmektedir. Küresel ısınma dolayısıyla karların ve buzulların hızla erimesi, açık denizler gibi Güneş ışınlarının büyük bir kısmını soğuran pek çok yüzeyin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Buz-Albedo Geri Bildirimi Döngüsü (Ice-Albedo Feedback Loop)

Bir sistemdeki girdiler ile çıktılar arasındaki ilişkiye geri bildirim adı verilmektedir. Eğer bir sistemdeki çıktılar, girdileri etkiliyorsa bu durum bir geri bildirim döngüsünün oluşmasına neden olmaktadır. Bu döngüler pozitif olabildiği gibi negatif de olabilmektedir. Bir döngünün pozitif olması bu döngünün bir etkiyi güçlendirmesi, bir süreci hızlandırması ve/veya bir değişimi büyütmesi anlamına gelmektedir. Buz-albedo geri bildirimi döngüsü de pozitif bir döngüdür.

Küresel ısınmanın etkisiyle kar tabakaları ve buzullar normalde olması gerektiğinden daha yüksek bir hızla erimektedir. Böylece yerküredeki karlı ve buzul alanlar gittikçe azalmaktadır ve yerkürenin albedo değeri, ortaya çıkan koyu renkli yüzeylerden dolayı, gittikçe düşmektedir. Bu nedenle gittikçe daha az Güneş ışını yerküreden yansıtılmaktadır ve daha fazla Güneş ışını yerküre tarafından soğurulmaktadır. Bu durum da karlı ve buzul alanların gittikçe daha yüksek bir hızla eriyerek ortadan kaybolmasına neden olmaktadır. Böylece döngü tamamlanmaktadır.

Buz-albedo geri bildirimi döngüsü, karların ve buzulların üslü bir hızla eriyip yok olmasına neden olmaktadır. Kalıcı karların ve buzulların tamamı yok olduktan sonra yerkürenin sıcaklığı çok hızlı bir biçimde artacaktır. Bu aşırı ısınma da yerkürede yaşayan canlılar için felaket sonuçlar doğuracaktır.

SON YAZILAR
İLGİLİ HABERLER

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.